Miesięcznik informatyków i menedżerów IT sektora publicznego

Marcin Kraska

Zasady budowy cyfrowych usług publicznych

Nadchodzą zmiany w budowie cyfrowych usług publicznych. Opracowywane są między innymi standardy i wytyczne, które mają wpłynąć na zwiększenie jakości i użyteczności e-usług dla obywateli i przedsiębiorców.

Od wielu lat w Polsce trwa budowa cyfrowych usług publicznych, jednak nadal obywatele nie mogą zrealizować najważniejszych spraw przez internet. Przyczyn takiego stanu rzeczy należy szukać z jednej strony w nieefektywnym modelu uruchamiania e-usług, który nie gwarantował powstawania e-usług dostępnych dla wszystkich użytkowników, niezależnie z jakiego regionu Polski pochodził. Z drugiej strony zabrakło wspólnej polityki i standardów do budowy cyfrowych usług publicznych, które zapewniałyby kontrolę jakości uruchamianych e-usług, ciągły ich monitoring. W efekcie, pomimo wydanych dużych środków finansowych, w Polsce funkcjonuje mała liczba powszechnych e-usług.

Problemy informatyzacji usług

Dotychczasowy model uruchamiania e-usług był nieefektywny i nieskuteczny. Zakładał powielanie prac przez organy administracji państwowej. Zamiast na rozwój wspólnych e-usług środki finansowe przeznaczane były na przygotowanie interpretacji przepisów prawa, opisów dla tych samych usług oraz ich wielokrotną elektronizację. W skrajnych przypadkach te same czynności mogły być wykonywane przez 2478 urzędów gmin, a powinny być przygotowane raz, centralnie, przez resorty tworzące prawo i wiedzące najlepiej, jak dana usługa ma być realizowana. Przykładowo: dla usługi pozwolenie wodnoprawne na pobór wód podziemnych tylko jeden urząd uruchomił e-usługę, a uprawnionych do tego było blisko 400 podmiotów. W konsekwencji jedynie niewielka część obywateli ma możliwość realizacji tej sprawy urzędowej w sposób elektroniczny. Gdyby działania dotyczące uruchomienia tej e-usługi podjęto na poziomie centralnym, przy niewiele większych kosztach dostęp do tej sprawy urzędowej mieliby wszyscy do tego uprawnieni w Polsce. Innym przykładem jest usługa korekty deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, udostępniona przez 316 urzędów. Statystyki dotyczące tej usługi są interesujące:

  • wykorzystywano 42 różne wzory dokumentów elektronicznych opublikowane w Centralnym Repozytorium Wzorów Dokumentów Elektronicznych (CRWDE),

  • 176 urzędów wykorzystywało indywidualne wzory lokalne (nie zapewniają trwałości odczytu w czasie),

  • 78 usług opartych było wyłącznie o pliki WORD/PDF wysyłane pismem ogólnym,

  • w ramach 20 innych przypadków usługa nie działała lub była źle uruchomiona.

Przykłady te wyraźnie pokazują, jak nieefektywnie wydatkowane były dotychczas środki finansowe na e-usługi. Te same czynności były wykonywane wielokrotnie, a same usługi nie były dojrzałe. Wielość podmiotów wykonujących te same działania oraz brak monitoringu jakości ich pracy wpływały także na słabą jakość tych e-usług. Badania e-usług na ePUAP pokazały, że jedynie 62% e-usług referowało do aktualnych wzorów opublikowanych w CRWDE. W 33% przypadków wzór w CRWDE miał status nieaktualny, a w 5% e-usług stwierdzono błędy w odwołaniach do CRWDE.

Wzór nie do naśladowania

Podejścia scentralizowanego zabrakło także przy przygotowywaniu wzorów dokumentów elektronicznych. Wielość publikowanych wzorów, często do tych samych e-usług, spowodowała zatory w czasie weryfikacji zgłoszonych do publikacji wzorów w CRWDE. Wiele urzędów, realizując projekty unijne w określonym czasie, nie mogło pozwolić sobie na długi czas oczekiwania na publikację wzorów w CRWDE. Decydowano się więc na budowanie e-usług na podstawie wzorów lokalnych. Działo się tak głównie w czasach, kiedy prawo dopuszczało taką możliwość. Rodzi to jednak spory problem na przyszłość. Istnieje ryzyko, że w przypadku, gdy instytucje publiczne, które zdecydowały się na taki ruch, nie będą utrzymywać repozytoriów lokalnych, odczytanie e-dokumentów wygenerowanych na bazie wzorów lokalnych nie będzie możliwe. Problem dotyczy sporej grupy e-usług. Z badań Instytutu Logistyki i Magazynowania (ILiM) wynika, że 25% e-usług na ePUAP odwoływało się do wzorów lokalnych.

[...]

Autor jest doktorem nauk ekonomicznych. Obecnie pracuje jako kierownik Centrum Elektronicznej Gospodarki w Instytucie Logistyki i Magazynowania. Lider biznesowy strumienia Cyfrowe Usługi Publiczne w programie „Od papierowej do cyfrowej Polski”.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma. Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.
 
 

Admin wITek

Admin wITek - Wrzesień 2012

Galeria wITka   

Polecamy

Biblioteka Informacja Publiczna

Specjalistyczne publikacje książkowe dla pracowników administracji publicznej

więcej