Miesięcznik informatyków i menedżerów IT sektora publicznego

Katarzyna Bielińska

W miejskim Obserwatorium

Platforma mapowa Obserwatorium, wdrożona przez Urząd Miasta Krakowa, integruje w jednym miejscu dane przestrzenne dotyczące miasta. To interaktywne narzędzie nie tylko służy mieszkańcom i inwestorom, ale też wspiera procesy zarządcze w mieście.

Serwis Obserwatorium tworzy kilkanaście kompozycji mapowych, dzięki którym użytkownicy mają dostęp do danych opisujących nie tylko aktualny stan przestrzeni miejskiej Krakowa, ale także czasy historyczne oraz kierunki rozwoju.

Wdrożenie serwisu Obserwatorium było kolejnym krokiem w procesie rozwoju i rozbudowy Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej (dalej: MSIP), który działa w Urzędzie Miasta Krakowa (dalej: UMK) od 1993 r. – Bezpośrednim impulsem do stworzenia portalu była postępująca cyfryzacja rejestrów publicznych prowadzonych w strukturach magistratu oraz potrzeba otwarcia tych informacji dla mieszkańców – mówi Maria Kolińska, dyrektor Wydziału Geodezji, koordynator ds. MSIP Urzędu Miasta Krakowa. Początkowo krakowski MSIP służył do sprawniejszego zarządzania miastem i miał głównie charakter wewnętrzny – narzędzie miało usprawnić pracę urzędników i pracowników miejskich jednostek organizacyjnych i wesprzeć ich w podejmowaniu i wydawaniu decyzji administracyjnych. Jego fundamentem były i są dane ewidencji gruntów i budynków, które geolokalizują wszystkie inne dane przestrzennie. Z biegiem lat urząd sukcesywnie udostępniał coraz większą liczbę i zakres danych, a następnie poprzez konsolidację informacji z różnych źródeł zaczął prezentować w internecie oferty inwestycyjne Krakowa. – Była to odpowiedź na pojawiające się coraz częściej telefony, prośby i zapytania mieszkańców, inwestorów i inżynierów, którzy chcieli uzyskać niezbędne informacje bez potrzeby pojawiania się w różnych wydziałach Urzędu Miasta – opowiada Kolińska. Tak narodził się pomysł na stworzenie serwisu MSIP Obserwatorium (itwa.pl/fb), który został zbudowany w 2016 r. na kanwie istniejącego Portalu Ofert Inwestycyjnych.

Za koordynację projektu odpowiadał zespół Wydziału Geodezji UMK, w ramach którego działa referat ds. Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej. Kluczową kwestią na tym początkowym etapie prac było stworzenie koncepcji architektury portalu i jego funkcji. – W swojej pierwszej odsłonie portal MSIP działał jako zbiorcza kompozycja serwisów mapowych – tłumaczy Kolińska. – Z czasem jednak danych przybywało, a ich różny zakres tematyczny wskazał na potrzebę wydzielenia i połączenia serwisów w grupę, a potem w kompozycję – dodaje. Tak pojawił się pomysł na stworzenie kategorii tematycznych, które rozwijały się wraz z potrzebami zgłaszanymi przez mieszkańców oraz z usystematyzowaniem poszczególnych warstw danych.

Kompozycje z map

Pierwszą udostępnioną kompozycją mapową była „Przestrzeń miejska i planowanie” – kategoria dedykowana mieszkańcom, inwestorom, architektom, specjalistom z instytucji zajmujących się energetyką, gazownictwem, wodociągami, kanalizacją, geodetom, rzeczoznawcom czy urbanistom. W drugiej kolejności stworzono Portal mieszkańca – w module tym publikowane są informacje ułatwiające codzienne życie w stolicy Małopolski, takie jak np. lokalizacje posterunków policji, publicznie dostępnych punktów Wi-Fi, stacji rowerowych Wavelo czy granic stref parkowania. Osobne moduły tworzą warstwy mapowe „Kształtowanie i ochrona środowiska”, prezentujące dane Wydziału Kształtowania Środowiska UMK dotyczące różnych zjawisk przyrodniczych lub antropogenicznych, jakie występują w Krakowie, mapy hałasu w wersji 3D oraz mapy historyczne, obrazujące obszar Krakowa i jego rozwój od 1730 r. do czasów współczesnych. Kolejne kompozycje tworzą informacje o gospodarce zielenią przy inwestycjach, prezentujące decyzje władz dotyczące nasadzeń oraz usunięć drzew w ciągu kilku ostatnich lat, oraz przeglądarka danych archiwalnych.

– W hurtowni danych MSIP gromadzimy bardzo wiele warstw tematycznych – ich ułożenie w odpowiednie zestawy było niezbędne, aby ułatwić szybkie szukanie określonych informacji – zaznacza koordynatorka MSIP. Oprócz wydzielonych kompozycji mapowych, czyli zestawów danych opartych na wspólnym szablonie, w portalu znajdują się aplikacje mapowe: Atlas MonitAIR (baza informacji przestrzennych pozwalająca monitorować jakość powietrza w całym mieście), Przeglądarka budynków 3D, GeoAnkiety, czyli aplikacje tematyczne umożliwiające mieszkańcom zabranie głosu na ważne dla miasta tematy, oraz aplikacja do wyszukiwania zmian w zakresie działek ewidencyjnych. Podstawą działania całego systemu jest hurtownia danych, w której przechowywane i aktualizowane są wszystkie zasoby mające lokalizację przestrzenną. Do przeglądania, tworzenia i aktualizacji danych służą aplikacje desktopowe, programy narzędziowe oraz przeglądarki: intranetowa (do użytku wewnątrz struktur UMK) i internetowa. Oprócz bazy danych i infrastruktury aplikacyjnej do działania systemu niezbędna jest również odpowiednia infrastruktura serwerowa i zasoby plików, w tym także zasoby rastrów.

Projektowe wyzwania

Kluczowym zagadnieniem podczas uruchamiania systemów informatycznych opartych na danych przestrzennych jest zawsze proces pozyskiwania danych dobrej jakości. Nie inaczej było w przypadku MSIP Obserwatorium. – Najtrudniejszą kwestią w procesie budowy i wdrożenia systemu informacji przestrzennej było zawsze zrozumienie w urzędzie potrzeby integracji danych z różnych źródeł, przebiegającej w taki sposób, aby MSIP mógł stać się dostawcą usług danych przestrzennych dla wszystkich użytkowników – przyznaje Kolińska. Aby rozwiązać ten problem, krakowski magistrat wprowadził uregulowania nakazujące kierownikom komórek organizacyjnych udostępnianie MSIP danych gromadzonych w źródłowych bazach danych, które mogą być wykorzystywane do zarządzania miastem. Kolejnym aspektem strategicznym dla powodzenia całego projektu była kwestia udostępniania informacji przestrzennych. – Wiele danych jest chronionych przepisami prawa i nie może być udostępnianych wszystkim odbiorcom – przyznaje Kolińska. Nad tą kwestią czuwają merytoryczni administratorzy informacji dla poszczególnych rejestrów, którzy decydują o możliwości publikacji. Brak scyfryzowanych rejestrów publicznych, operacje integracji i aktualizacji danych, brak wystarczających funduszy na coroczny zakup aktualnej ortofotomapy – to kolejne wyzwania, z którymi musieli mierzyć się twórcy krakowskiego MSIP podczas wdrażania tego narzędzia.

Pozyskiwanie danych

Zdecydowana większość danych, które trafiają do hurtowni danych MSIP, jest wytwarzana w ramach prac wydziałów merytorycznych UMK oraz miejskich jednostek, takich jak Zarząd Zieleni Miejskiej. Ich pracownicy oraz urzędnicy magistratu mają dostęp do systemu intranetowego MSIP, w ramach którego mogą „prowadzić” swoje warstwy z danymi już bezpośrednio w systemie. Dzięki takiemu rozwiązaniu wszystkie dane są aktualne. Dane, które nie są przetwarzane w systemie intranetowym, są przesyłane do hurtowni na różne sposoby: za pomocą interfejsów bazodanowych (zintegrowanych z aplikacjami dziedzinowymi, np. ewidencją gruntów i budynków czy mapą zasadniczą), z wykorzystaniem usługi wymiany danych oraz w formie plików (jak Shapefiles czy GeoTiff). Dane dostarczane za pomocą interfejsów zintegrowanych z aplikacjami dziedzinowymi, takimi jak np. ewidencja gruntów i budynków czy mapa zasadnicza, są aktualizowane codziennie w nocy, co – zdaniem twórców MSIP – jest podstawowym czynnikiem wiarygodności danych i zaufania do całego portalu. Część zbiorów nie wymaga zasilania z taką częstotliwością, dlatego też pracownicy Wydziału Geodezji dopuszczają zasilanie weekendowe.

[...]

Autorka jest dziennikarką specjalizującą się w zagadnieniach IT.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma. Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.
 
 

Polecamy

Biblioteka Informacja Publiczna

Specjalistyczne publikacje książkowe dla pracowników administracji publicznej

więcej