Miesięcznik informatyków i menedżerów IT sektora publicznego

Katarzyna Wiszniewska

Cyfrowy świat kobiet

Badania z ostatnich lat pokazują, że kompetencje cyfrowe kobiet i mężczyzn nie różnią się znacznie od siebie, jednak panie rzadziej wybierają zawód związany z ICT. Powinno się to zmienić, gdyż zapotrzebowanie na specjalistów w tej dziedzinie nieustannie rośnie.

Technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) są dziś nieodłącznym elementem życia, zarówno zawodowego, jak i prywatnego. I choć trudno w to uwierzyć, w Polsce wciąż żyje ok. 9 mln cyfrowych analfabetów. Jest to ogromnie niepokojące zjawisko, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że zmian technologicznych nie da się już zatrzymać. Umiejętne posługiwanie się narzędziami do gromadzenia i przetwarzania informacji już dziś jest ogromnie istotnym czynnikiem wpływającym na rozwój zawodowy, a w ciągu najbliższych lat zapotrzebowanie na specjalistów w tej dziedzinie będzie jeszcze większe.

Informatyka wciąż postrzegana jest jako męska dziedzina. Z badań statystycznych wynika jednak, że kobiety i mężczyźni w Polsce mają zbliżone kompetencje cyfrowe. Cechą, która mocno różnicuje poziom posiadanych umiejętności, wbrew stereotypom nie jest płeć, lecz – co chyba nikogo nie dziwi – wiek. Osoby w wieku 16–24 lata wykazują najwyższe kompetencje cyfrowe, tuż za nimi plasują się nieco starsi koledzy i koleżanki będący w grupie 25–34 lata. Najsłabiej wypadają osoby starsze w wieku 65–74 lata, jednak wykluczeniem cyfrowym zagrożone są już osoby w wieku powyżej 55. roku życia.

Kobiety w społeczeństwie informacyjnym

Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego (dalej: GUS), opublikowanymi w raporcie „Społeczeństwo informacyjne w Polsce. Wyniki badań statystycznych z lat 2014–2018” (itwa.pl/eo), na co dzień z komputera korzysta 70,6% kobiet (o 0,7% mniej niż mężczyzn). Wprawdzie z badań wynika, że na przestrzeni kilku lat odsetek kobiet regularnie korzystających z komputera wzrasta, jednak w bardzo wolnym tempie – w 2014 r. wynosił 63%, a w porównaniu z rokiem 2017 r. można nawet zauważyć nieznaczny spadek – z 71,2%.

Nie jest zaskoczeniem, że do komputera najczęściej zasiadają ludzie młodzi – w przedziale wiekowym 16–24 lata. To pozytywny trend, biorąc pod uwagę, że od rewolucji technologicznej nie ma już odwrotu. Jak trafnie zauważają autorzy publikacji „Kompetencje przyszłości w czasach cyfrowej dysrupcji. Studium wyzwań dla Polski w perspektywie roku 2030” (itwa.pl/ep), dzisiejsi uczniowie szkoły podstawowej będą pracować w zawodach, które obecnie nawet nie istnieją. Dziś osoby z wysokimi kompetencjami cyfrowymi mają lepszą szansę na osiągnięcie sukcesu zawodowego, na wyższą pensję, a co za tym idzie – dostatniejsze życie. W niedalekiej przyszłości sprawne poruszanie się w cyfrowym świecie nie będzie już tylko szansą na lepszy byt, a koniecznością.

Osoby najrzadziej korzystające z komputera, a co za tym idzie – najbardziej narażone na wykluczenie cyfrowe, mają powyżej 55 lat. W grupie wiekowej 55–64 lata regularnymi użytkownikami komputera jest 45,5% badanych, a tych mających powyżej 65 – zaledwie 27,9%.

Wolny czas przed komputerem

Kiedy już jedna z 70,6% Polek zasiądzie przed komputerem, to czym się na nim zajmuje? Przede wszystkim wykorzystuje to medium do komunikacji. W grupie respondentów GUS w 2018 r. 60,6% kobiet wysyłało lub odbierało pocztę elektroniczną, 51,6% korzystało z portali społecznościowych, a 34,8% telefonowało przez internet (w ciągu ostatnich 3 miesięcy). Dużo mniej kobiet zdecydowało się na uzyskanie usług zakwaterowania lub transportu w ramach ergonomii współdzielenia. Organizacji zakwaterowania poprzez stronę internetową lub aplikację podjęło się 16,9% kobiet, natomiast transportu – zaledwie 6,5%. Niemal połowa ankietowanych kobiet robi zakupy w internecie (47,8%) oraz korzysta z urządzeń przenośnych do łączenia się z internetem poza domem i miejscem pracy (47,2%).

Kopiuj, wklej, ale nie zapisuj w chmurze

Badanie cyfrowych umiejętności wśród osób w wieku 16–74 lata, które korzystają z internetu (można zatem w ich przypadku mówić o przynajmniej podstawowej świadomości technologicznej), wykazało, że wśród ankietowanych najwięcej jest osób posiadających ponadpodstawowy poziom tych kompetencji – 61,7%. Aby uzyskać taki stopień, osoba badana musiała zaznaczyć, że w ciągu ostatnich 3 miesięcy wykonała kilkukrotnie jedną z czynności, takich jak: kopiowanie lub przenoszenie pliku lub folderu; korzystanie z przestrzeni dyskowej w internecie do zapisywania plików; korzystanie z internetu do kontaktów z jednostkami administracji publicznej; wyszukiwanie informacji o towarach lub usługach; wyszukiwanie informacji związanych ze zdrowiem. Osoby o podstawowym poziomie umiejętności informacyjnych, czyli takie, które w ciągu ostatnich trzech miesięcy wykonały tylko jedną z wyżej wymienionych czynności, stanowiły 12%. Najmniejszą grupą wśród badanych – 3,9% – były osoby, które mimo iż korzystają z internetu, nie mają żadnych umiejętności informacyjnych.

Biorąc pod uwagę płeć badanych, poziom umiejętności informacyjnych okazał się bardzo zbliżony, a w grupie osób charakteryzujących się ponadpodstawowym poziomem nieco wyższy odsetek odnotowano wśród pań (kobiety – 63,5%, mężczyźni – 59,8%). Z kolei wśród osób nieposiadających żadnych umiejętności cyfrowych pomimo korzystania z internetu w małym stopniu przeważyli mężczyźni – 4,1%, podczas gdy kobiety stanowiły 3,6%. Wyniki te pokazują zupełnie podstawowe umiejętności związane z ICT.

Niestety, gorzej wypadło badanie cyfrowych umiejętności związanych z oprogramowaniem. Respondenci badania musieli zaznaczyć, czy w ciągu ostatnich trzech miesięcy wykonali czynności z listy A (korzystanie z procesorów tekstu, arkuszy kalkulacyjnych, oprogramowania do edytowania zdjęć, plików wideo, audio) lub/oraz z listy B (tworzenie prezentacji lub dokumentów łączących tekst, grafiki, tabele lub wykresy; tworzenie kodu w języku programowania; korzystanie z zaawansowanych funkcji arkusza kalkulacyjnego do analizy danych). Aż 30,3% badanych kobiet nie posiadało żadnych z wymienionych umiejętności. Nie odbiegały przy tym znacznie od mężczyzn, choć wypadły gorzej – brak umiejętności w opisanym zakresie wykazało 28,7% panów.

[...]

Autorka jest redaktorką „IT w Administracji”.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma. Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.
 
 

Polecamy

Biblioteka Informacja Publiczna

Specjalistyczne publikacje książkowe dla pracowników administracji publicznej

więcej