Miesięcznik informatyków i menedżerów IT sektora publicznego

Katarzyna Bielińska

Kielce w kwestii śmieci

System monitoringu i kontroli odbioru odpadów komunalnych w Kielcach został oparty na technologiach identyfikacji pojemników RFID, lokalizacji GPS, systemie dynamicznego ważenia odpadów i rejestracji wizyjnej. To rozwiązanie unikalne w skali kraju.

Moduł mapy interaktywnej pozwala zestawić aktualnie realizowaną trasę odbioru z trasą wzorcową, zaplanowaną do przebycia przez śmieciarkę, dzięki czemu urzędnicy mogą łatwo wykryć nieprawidłowości.

Wprowadzenie w życie w lipcu 2013 r. zapisów ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2011 r. nr 152, poz. 897), nakładających na samorządy lokalne obowiązek odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości, była sporym wyzwaniem. – Wdrażając reformę systemu odbioru odpadów, wiedzieliśmy, że nadzór nad całością będzie trudny i wymagający ogromnego zespołu ludzi – mówi Adam Rogaliński, zastępca dyrektora Wydziału Usług Komunalnych i Zarządzania Środowiskiem Urzędu Miasta Kielce (UMK). Wśród wielu zagrożeń, które kieleccy urzędnicy – podobnie jak pracownicy wszystkich samorządów gminnych – musieli wziąć pod uwagę, najistotniejsza była możliwość nadużyć ze strony osób składających deklaracje i przewoźników odpadów. Urzędnicy magistratu zaczęli więc myśleć nad rozwiązaniem technologicznym, które mogłoby wesprzeć kontrolę wywozu śmieci i zweryfikować poprawne wykonywanie usługi odbioru odpadów komunalnych przez wykonawców. Tak pojawiła się koncepcja rozbudowanego systemu techniczno-informatycznego służącego do kontroli i monitoringu odbioru odpadów komunalnych, opartego na technologiach identyfikacji pojemników RFID oraz lokalizacji GPS, a także wykorzystującego system dynamicznego ważenia odpadów i rejestracji wizyjnej. Nowe narzędzie miało dostarczać precyzyjnych informacji nie tylko o tym, kto, kiedy i jakiego rodzaju odpady oddał i ile one ważyły, ale także – kto i kiedy je odebrał. – W ten sposób chcieliśmy ograniczyć nakład pracy lokalnej administracji, zmniejszyć liczbę błędów wynikających z obsługi dużej liczby dokumentów, a także zminimalizować pole do nadużyć – wyjaśnia Rogaliński.

Po pierwsze: integracja

W przypadku zarządzania odpadami komunalnymi mamy do czynienia ze sporym rozproszeniem danych. Obsługa kilkunastu lub kilkudziesięciu tysięcy dokumentów, wprowadzanie danych do systemów księgowo-rozliczeniowych, działanie systemów GPS, weryfikacji danych adresowych czy też danych przestrzennych wiąże się z koniecznością pracy w wielu środowiskach informatycznych. Taką niedogodność miał wyeliminować moduł integrujący narzędzia, umożliwiający monitorowanie i analizę danych pochodzących z systemów miejskich baz danych oraz pojazdów służących do wywozu odpadów mogących pracować na aplikacjach pochodzących od różnych dostawców.

Projektowany moduł integracyjny w założeniu miał uruchamiać się z poziomu dowolnej przeglądarki internetowej. Narzędzie zostało zaprojektowane w taki sposób, by nie tylko lokalizować pojazdy używane do odbioru odpadów (jest to minimum ustawowe), ale też wesprzeć inne urzędowe procesy związane z gospodarką odpadami: prowadzenie dokładnej i rzetelnej analizy strumienia odpadów i poziomu odzysku, zarządzanie deklaracjami związanymi z wywozem śmieci oraz naliczeniami dla właścicieli nieruchomości, przesyłanie danych do systemów księgowych, generowanie danych dla potrzeb sprawozdawczości. Niezwykle istotnym elementem systemu stały się narzędzia służące do ścisłej kontroli firmy wywozowej i jakości świadczonych usług. Wdrożone oprogramowanie – poprzez aplikację mobilną – ułatwiło też przedstawicielom gminy kontrolę w terenie zarówno firmy wywozowej, jak i właścicieli nieruchomości.

Z myślą o klientach udostępniono Portal Mieszkańca, stanowiący platformę wymiany informacji pomiędzy UMK a właścicielami nieruchomości. Za jego pośrednictwem mogą oni, po otrzymaniu unikalnego identyfikatora pozwalającego na korzystanie z serwisu, zgłosić chęć odbioru kontenera, sprawdzić informacje o saldzie konta związanego z opłatami za odbiór odpadów oraz harmonogram odbioru śmieci, a w przypadku niezadowolenia ze świadczonych usług – złożyć reklamację oraz sprawdzić jej status.

Przecieranie szlaków

Prace nad koncepcją systemu rozpoczęły się w 2014 r. – Największym problemem na etapie formułowania założeń projektu był brak podobnych, całościowych rozwiązań na rynku – wspomina Adam Rogaliński, ówczesny kierownik referatu gospodarki odpadami i szef zespołu wdrożeniowego. – Sprawy nie ułatwiała niewielka liczba firm na rynku zainteresowanych czy też zdolnych do wykonania zamówienia – dodaje. Sporo pracy kosztowało również opracowanie założeń Portalu Mieszkańców – koncepcja serwisu powstała m.in. na bazie rozmów z mieszkańcami i przedstawicielami innych samorządów oraz przeglądu dostępnych portali dla mieszkańców w innych dziedzinach.

Kiedy projekt koncepcyjny nowego narzędzia został już opracowany, przygotowano specyfikację istotnych warunków zamówienia oraz dokonano wyboru wykonawcy. Została nim (według autorskiej koncepcji pracowników UMK) krakowska firma ELTE GPS Sp. z o.o. W pracach wdrożeniowych wzięli udział pracownicy Wydziału Usług Komunalnych i Zarządzania Środowiskiem UMK, a także Leszek Najgeburski, koordynator Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej. Testy produkcyjne odbyły się w 2015 r. i obejmowały nie tylko oprogramowanie, ale także realne funkcjonowanie systemu w terenie. Były one możliwe dzięki wyposażeniu w kompletne oprzyrządowanie, okablowanie i oprogramowanie samochodu należącego do Rejonowego Przedsiębiorstwa Zieleni i Usług Komunalnych, będącego w konsorcjum z główną firmą odbierającą odpady. W 2016 r. odbyły się szkolenia wewnętrzne – organizowane przez wykonawcę, a także prowadzone przez liderów z urzędu. System monitoringu i kontroli odbioru odpadów komunalnych został uruchomiony w 2016 r., zaś Portal Mieszkańca ruszył w 2017 r.

Śmieciarki na mapie

System składa się z kilku modułów, z których najważniejszy jest moduł lokalizacji, umożliwiający obserwację pozycji geograficznej pojazdu z odpadami w czasie rzeczywistym na cyfrowej mapie. Głównym elementem modułu jest odbiornik GPS zamontowany na pojeździe przewożącym odpady, który zapisuje dane o lokalizacji śmieciarki. Mając takie dane, system dodatkowo określa prędkość i kierunek poruszania się pojazdu. Moduł centralny, umieszczony w pojeździe, zbiera dane z wszelkich czujników, dopisując do poszczególnych rejestrowanych zdarzeń pozycję i czas z odbiornika GPS.

Urządzenie przechowuje dane w pamięci i w miarę możliwości, przepustowości sieci i jakości połączenia przesyła je na bieżąco do systemu, gdzie na ich podstawie są przygotowywane zestawienia i raporty, a także wizualizacje zdarzeń. Wykorzystanie czujnika wyładunku umożliwia spełnienie wymagań tzw. minimum ustawowego, określającego minimalne wymagania dla pojazdów komunalnych biorących udział w odbiorze odpadów komunalnych. W kolejnym z modułów – interaktywnej mapie są lokalizowane adresy nieruchomości i przynależne do nich punkty wywozowe. Wizualizacja danych z systemu na mapie i zestawienie aktualnie realizowanej trasy odbioru z trasą wzorcową, zaplanowaną do przebycia przez wybrany pojazd, pozwala na wykrycie nieprawidłowości w odbiorach.

[...]

Autorka jest dziennikarką specjalizującą się w zagadnieniach IT.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma. Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.
 
 

Polecamy

Biblioteka Informacja Publiczna

Specjalistyczne publikacje książkowe dla pracowników administracji publicznej

więcej