Miesięcznik informatyków i menedżerów IT sektora publicznego

Marcin Lisiecki

Jak narysować to, co pomyśli głowa

Kiedyś na papierze, dziś częściej w wersji elektronicznej – notatki są naszym najlepszym sprzymierzeńcem w utrwalaniu ciekawych pomysłów czy rozwiązań problemów. Omawiamy sprawdzone aplikacje do tworzenia map myśli.

Gdybyśmy jedynie w naszych głowach przechowywali wszystkie dane, to praca nad różnymi rozwiązaniami, analiza powstałych problemów i ich eliminowanie skazane byłyby na niepowodzenie. Zbyt wiele szczegółowych informacji ginęłoby w niedoskonałej pamięci naszego mózgu. Przetwarzamy w myślach tak dużo informacji, że wiele z nich nie jest później możliwe do odtworzenia. Natomiast już samo sporządzenie streszczenia naszych myśli za pomocą zapisanych zdań, słów, liczb czy grafiki pozwala w szybki sposób przywołać z pamięci pozostałe, bardziej szczegółowe informacje.

Tworzenie map myśli to jednak coś więcej. Pozwala osiągać jeszcze lepsze rezultaty w zapamiętywaniu, odtwarzaniu danych oraz w logicznym i kreatywnym myśleniu. O przewadze map myśli nad zwykłymi zapiskami tak oto mówi Tony Buzan, autor „Podręcznika szybkiego czytania” oraz propagator techniki mind mapping: „Chociaż niektóre z tych sposobów wydają się całkiem dobre, wszystkie bazują na myśleniu, które stanowi domenę lewej półkuli. Kiedy zaczniesz używać tych niezbędnych elementów w połączeniu z rytmem, rozmiarami, kolorem, przestrzenią i wyobraźnią, zauważysz znaczną poprawę wszystkich umysłowych możliwości, a twój mózg zacznie objawiać swoją prawdziwą wielkość”.

W szkole uczymy się przede wszystkim linearnego sposobu sporządzania notatek, co niestety pozbawia nas efektywnego utrwalania, przechowywania i co najważniejsze, odtwarzania informacji. Przez to nasza wyobraźnia nie jest prawidłowo rozwijana. Często łapiemy się na tym, że aby coś zrozumieć i np. rozwiązać zadanie z matematyki, musimy to sobie wcześniej „rozrysować”. Dopiero wtedy udaje nam się dojść do prawidłowego rozwiązania. Warto więc pozbyć się starych nawyków i spróbować metody kreatywnego zapisywania swoich myśli z wykorzystaniem map myśli.

Jak to działa

Mapa myśli to metoda tworzenia notatek za pomocą grafiki, dzięki której zapamiętywanie informacji staje się skuteczniejsze. Dodatkowo ułatwia ona organizację informacji poprzez nadawanie im pewnej struktury, co wspomaga proces uczenia się i odtwarzania wiedzy. Choć wiele osób słyszało o tej technice, to na zastosowanie jej w praktyce zdecydowali się nieliczni. Po wstępnym zapoznaniu się z mapami myśli możemy mieć wątpliwości, czy to w ogóle działa. Podobnie jak nie dowierzamy w skuteczność np. sposobów szybkiego czytania, które opanować mogą tylko wybitne jednostki, a nie każdy z nas. Tworzenie map myśli może wydawać się zbyt trudne, czasochłonne i nawet jeśli podejmiemy próbę, to możemy szybko się zniechęcić. Z tą metodą jest tak, jak z nauką jazdy na łyżwach. Na początku wydaje się to trudnym zadaniem, szczególnie wtedy, gdy dziesiąty raz z rzędu przewrócimy się na taflę lodowiska. Najważniejsze to nie poddawać się od razu lub z założenia nie twierdzić, że to nie działa.

Podstawą map myśli są mnemotechniki wspomagające zapamiętywanie. Zaletą tej metody jest to, że angażuje ona obie półkule mózgu, a nie jak w przypadku tradycyjnego zapamiętywania (uczenia się) tylko jedną, konkretnie lewą półkulę. Dzięki współpracy obu tych części naszego mózgu możemy zdecydowanie zwiększyć możliwości zapamiętywania, przetwarzania i korzystania ze zdobytej wiedzy. Podczas tworzenia takiej mapy lewa półkula nadal będzie zajmować się zwykłymi (pisanymi) słowami, zdaniami czy liczbami, natomiast prawa pozwoli na tworzenie przestrzennych zapisków, okraszonych kolorami, elementami graficznymi czy symbolami. Mapy myśli znajdują dziś szerokie zastosowanie w różnych firmach i instytucjach w pracy przy projektach, zarządzaniu zespołem, prezentacjach i ogólnie pojętej organizacji. Od zwykłych notatek odróżnia je wielowymiarowość, prosta i zrozumiała organizacja informacji w postaci drzewa oraz nadanie im różnych stopni w hierarchii, co jest bardzo ważne w procesie długotrwałego zapamiętywania.

Mózg lubi skojarzenia

Żeby zrozumieć, dlaczego mapy myśli mogą bardzo pomóc z zapamiętywaniu, wyobraźmy sobie jakiś przedmiot, np. kubek. Co widzimy „w myślach”? Obraz kubka czy napis kubek? Oczywiście, że to pierwsze, ale to nie koniec. Samo słowo „kubek” niewiele nam mówi. Jeśli natomiast go sobie wyobrażamy, widzimy także jego kształt, kolor, wielkość, jakie ma ucho itd. Informacji jest znacznie więcej. W zapisie linearnym musielibyśmy taki przedmiot dokładnie opisać za pomocą wielu słów. Idąc dalej, jeśli zostaniemy poproszeni o podanie skojarzeń związanych z kubkiem, w naszej wyobraźni pojawią się one natychmiast, a następnie skojarzenia do tych skojarzeń itd. Świadczy to o tym, że nasz mózg nie pracuje w sposób linearny, a promienisty. Od każdego skojarzonego słowa powstałego od kubka możemy tworzyć kolejne. Tak właśnie działają mapy myśli. Dlatego tworząc je na kartce papieru czy na ekranie komputera, zawsze zaczynamy od środka, gdzie umieszczamy słowo-klucz i do niego dodajemy następne pojęcia.

Taki sposób utrwalania naszych myśli przypomina drzewo, gdzie pień przedstawia główny temat, np. listę zakupów, a gałęzie to podstawowe informacje o produktach do kupienia, natomiast liście to szczegóły, takie jak rodzaj herbaty, gatunek sera itp. Jeśli do tego wszystkiego dodamy jeszcze różny rozmiar i typ czcionki, proste rysunki i kolory, będziemy w stanie odtworzyć znacznie więcej informacji, niż starając się zapamiętać zwykłą listę z samym tekstem, gdzie produkty zostały po prostu wymienione. Na mapie myśli produkty podzielimy na kategorie, np. pieczywo, nabiał, chemia, owoce i warzywa. Możemy też stworzyć jedną gałąź i nazwać ją „składniki na ciasto”. Lista zakupów to tylko prosty przykład i większość z nas wciąż będzie przychodzić do sklepu z kartką, jednak w bardziej zaawansowanych zagadnieniach, gdzie musimy solidniej „pogłówkować”, mapy myśli mogą okazać się bardzo pomocne.

[...]

Autor jest niezależnym dziennikarzem publikującym w magazynach komputerowych. Ma zawodowe doświadczenie w testowaniu sprzętu i oprogramowania komputerowego.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma. Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.
 
 

Polecamy

Biblioteka Informacja Publiczna

Specjalistyczne publikacje książkowe dla pracowników administracji publicznej

więcej