Miesięcznik informatyków i menedżerów IT sektora publicznego

Artur Pęczak

Windows 10 na dysku SSD: fakty i mity

Wśród wielu opinii, które narosły wokół optymalizacji Windows na dyskach SSD, jedno jest pewne: Windows 10 wie, co ma robić, a domyślna konfiguracja systemu nie wymaga żadnych zmian. O co zatem cały ten hałas?

Dysków SSD nie poddaje się defragmentacji. Zamiast tego Windows 10 używa programu Optymalizowanie dysku do wysyłania komendy ATM TRIM, która wymusza oczyszczenie nieużywanych obszarów nośnika, w miejscu wcześniejszego zapisu danych. Mit: obalony.

W internecie znajdziemy dziesiątki poradników pokazujących, jak dopasować system do pracy z dyskami SSD. Każdy z tych przewodników jak mantrę powtarza wyświechtane porady, aby wyłączyć to lub tamto, choć większość z nich należy uznać za przestarzałe, a inne nigdy nie były konieczne. 

Włączenie trybu AHCI 

W nowszych komputerach tryb obsługi dysku AHCI jest domyślnie włączony, ale w starszych lub tam, gdzie dysk magnetyczny wymieniono na nośnik SSD, kontroler SATA może nadal pracować w trybie IDE. Advanced Host Controller Interface (AHCI) to sprzętowy mechanizm, który pozwala oprogramowaniu komunikować się z urządzeniami Serial ATA (SATA), korzystając z najnowszych funkcji kontrolerów, takich jak możliwość wymiany dysków bez przerywania pracy (hot-plugging) oraz obsługa komend Native Command Queuing (NCQ). 

NCQ to rozszerzenie protokołu SATA, które pozwala dyskowi twardemu na optymalizację sposobu zarządzania komendami odczytu i zapisu. W uproszczeniu chodzi o to, żeby tak sterować operacjami odczytu i zapisu, aby liczba ruchów głowicą była jak najmniejsza. Jak ma się do dysków SSD, w których nie ma części mechanicznych? Okazuje się, że i tutaj NCQ pokazuje swoją przewagę. Mechanizm ten umożliwia wykonywanie operacji dyskowych bez opóźnień, kiedy komputer zajmuje się przetwarzaniem cykli CPU. Co więcej, NCQ wprowadza możliwość wykonywania wielu komend dyskowych jednocześnie, a w przypadku nośników NVMe sposób kolejkowania komend został zoptymalizowany dla nośników półprzewodnikowych. 

Tryb AHCI włącza się w BIOS-ie komputera. W przypadku laptopów Della opcji szukajmy w sekcji System Configuration | SATA Operation. W Windows 10 prosta zmiana ustawień BIOS-u na AHCI powinna zakończyć się powodzeniem. W przypadku wcześniejszych wersji Windows należy być bardziej ostrożnym. Windows 7 wymaga dodatkowej zmiany ustawień w Rejestrze, i to zanim dokonamy modyfikacji BIOS-u komputera. Otwieramy Edytor rejestru, a następnie odszukujemy jeden z dwóch podkluczy:  HKEY_LOCAL_MACHINE\System\CurrentControlSet\ Services\Msahci lub HKEY_LOCAL_ MACHINE\System\CurrentControlSet\Services\ IastorV. W kolejnym kroku ustalamy wartość parametru Start na 0. Dopiero w tym momencie możemy ponownie uruchomić komputer, wejść do ustawień BIOS-u i zmienić tryb SATA na AHCI. Jeśli wymienione tutaj klucze są niedostępne, sterownik Msahci.sys nie został zainstalowany. 

Kontrola funkcji TRIM 

Komenda ATM TRIM informuje system operacyjny, które obszary dysku nie są wykorzystywane i mogą być używane do zapisu danych. Na polecenie TRIM dysk twardy oczyszcza miejsce po skasowanych plikach i może działać z pełną wydajnością. To ważne z perspektywy dysków półprzewodnikowych, ale począwszy od Windows 7 system potrafi poprawnie identyfikować takie nośniki i automatycznie włączać na nich funkcję TRIM. Łatwo się o tym przekonać, wydając w wierszu poleceń komendę fsutil behavior query DisableDeleteNotify. Wynik 0 (Disabled) oznacza, że funkcja jest włączona. Nie ma tutaj pomyłki: odpowiedź jest negatywna, bo zapytaliśmy, czy funkcja jest wyłączona (disabled). Za to w Windows XP lub Viście obsługę ATM TRIM należy włączyć samodzielnie. W tym celu do zapytania dodajemy argument 0: 

C:\ fsutil behavior query `
DisableDeleteNotify 0 

[…]

Autor zawodowo zajmuje się informatyką. Publikuje w magazynach komputerowych i serwisach internetowych.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma. Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.
 
 

Polecamy

Biblioteka Informacja Publiczna

Specjalistyczne publikacje książkowe dla pracowników administracji publicznej

więcej