Miesięcznik informatyków i menedżerów IT sektora publicznego

Katarzyna Bielińska

Edukacja w chmurze

Małopolska Chmura Edukacyjna to innowacyjny projekt, w którym uczelnie wyższe – za pomocą technologii bazujących na modelu chmurowym oraz komunikacji multimedialnej – wspierają procesy edukacyjne szkół ponadpodstawowych w regionie.

Małopolska Chmura Edukacyjna pozwala na prowadzenie sesji interaktywnych z wykorzystaniem terminali wideokonferencyjnych, aplikacji lub rozwiązań webowych.
Małopolska Chmura Edukacyjna (dalej: MChE) jest unikatową w skali kraju inicjatywą, polegającą na prowadzeniu przez kadrę naukową uczelni zajęć wirtualnych w małopolskich szkołach ponadgimnazjalnych. W ramach projektu naukowcy siedmiu wiodących szkół wyższych w nowatorski sposób przekazują wiedzę oraz przybliżają osiągnięcia naukowe swoich uczelni uczniom z ponad 130 liceów i techników Małopolski.

Projekt został wdrożony przez Akademię Górniczo-Hutniczą im. Stanisława Staszica w Krakowie (dalej: AGH) oraz Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego i stanowi kontynuację części pilotażowej zrealizowanej w latach 2013–2015, w ramach której pracownicy szkół wyższych w regionie prowadzili w chmurze pilotażowej zajęcia dla młodzieży z 21 szkół i wspólnie realizowali projekty badawcze. Doświadczenia zebrane w tym czasie pozwoliły na wypracowanie szeregu dobrych praktyk i wskazały na potrzebę realizacji projektu w skali obejmującej całe województwo małopolskie.

Dla uczniów i nauczycieli

W ramach nowej (docelowej) odsłony projektu, realizowanej od 2016 r., ponad 130 szkół zostało wyposażonych w odpowiednią infrastrukturę sprzętową i multimedialną (w tym m.in. systemy wideokonferencyjne) oraz oprogramowanie pozwalające na uczestnictwo w multimedialnych zdalnych zajęciach wykładowych i laboratoryjnych oraz innych aktywnościach. W Katedrze Informatyki AGH, która jest liderem projektu i dysponuje doświadczoną kadrą informatyczną oraz odpowiednio wyposażonymi serwerowniami, a także na Wydziale Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH powstały Centra Przetwarzania Danych (CPD) stanowiące chmurę obliczeniową. Dedykowany system informatyczny umożliwia wytwarzanie, przetwarzanie oraz udostępnianie szkołom i uczniom multimedialnych materiałów dydaktyczno-edukacyjnych, zdalną współpracę nauczycieli akademickich ze szkołami, a także prowadzenie wirtualnych zajęć edukacyjnych z przedmiotów ogólnych. Liderem części miękkiej przedsięwzięcia jest Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, które odpowiada wraz z partnerami za przygotowanie treści edukacyjnych oraz realizację zajęć dla uczniów.

Jeden z komponentów projektu – „Modernizacja kształcenia zawodowego w Małopolsce II” – zakłada realizację zajęć z przedmiotów zawodowych oraz działania umożliwiające podniesienie kompetencji z zakresu wykorzystania technologii informatycznych i cyfrowych w dydaktyce przez nauczycieli przedmiotów zawodowych.

Przestrzeń do interakcji

Projekt MChE został pomyślany w taki sposób, aby poprzez zajęcia edukacyjne w innowacyjnej formule umożliwiać uczniom rozwijanie kompetencji przedmiotowych i cyfrowych w ramach 17 dobrze zdefiniowanych obszarów tematycznych. Za tę część odpowiedzialni są zaangażowani w projekt partnerzy: Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Politechnika Krakowska, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie, Wyższa Szkoła Turystyki i Ekologii w Suchej Beskidzkiej oraz Fundacja Centrum Kopernika, która wspiera rozwijanie kompetencji uczenia się. Każdy obszar tematyczny posiada swojego lidera – wydział lub katedrę odpowiedzialne za realizację procesu kształcenia w danej tematyce.

Twórcy koncepcji MChE przyjęli, że proces edukacyjny prowadzony w sposób zdalny powinien się cechować wysokim poziomem interaktywności, tak aby maksymalnie zbliżyć warunki jego realizacji do sytuacji, w której uczniowie mają bezpośredni kontakt z nauczycielami akademickimi. Dlatego nauka odbywa się w ramach sesji interaktywnych z wykorzystaniem terminali wideokonferencyjnych, aplikacji lub rozwiązań webowych. Te działania edukacyjne, które nie mogą mieć interaktywnego charakteru, są wspierane przez materiały multimedialne opracowywane na podstawie materiałów źródłowych, a także na podstawie treści gromadzonych w trakcie zajęć interaktywnych. Ciekawą formą prowadzenia zajęć jest laboratorium. Formuła ta zakłada dużą samodzielną aktywność uczniów, którzy wykonują eksperymenty przed komputerem lub na dedykowanych stanowiskach laboratoryjnych. Stanowisko laboratoryjne może zawierać elementy świata fizycznego (np. układ do zdalnej realizacji eksperymentów chemicznych) lub stanowić programową symulację stanowiska do realizacji eksperymentów chemicznych. Podczas tych aktywności, wykonywanych samodzielnie lub w grupach, wykorzystywane są dwukierunkowa komunikacja audiowizualna, kanał prezentacyjny do przedstawienia instrukcji wykonania laboratorium oraz kanał sterowania wyposażeniem wirtualnego laboratorium.

Choć możliwości techniczne nowoczes­nego sprzętu do przekazu audiowizualnego oraz przepustowości sieci komputerowych pozwalają dzisiaj na komunikację pomiędzy dziesiątkami uczestników, w przypadku małopolskiego projektu w pojedynczym wirtualnym spotkaniu biorą udział jednocześnie średnio cztery szkoły, czyli łącznie ok. 100 osób. Jest to spowodowane potrzebą zapewnienia dobrego i w miarę bezpośredniego kontaktu prowadzącego z uczniami, a także wygodą interakcji uczestników projektu, która jest niezbędna, by  spełnić zakładane cele edukacyjne.

Struktura systemu

Proces edukacyjny MChE zakłada aktywność kilku grup: superadministratorów, administratorów jednostek lokalnych (szkół i uczelni), administratorów obszarów tematycznych (wirtualnej organizacji), twórców materiałów edukacyjnych, moderatorów treści, osób prowadzących zajęcia, nauczycieli, zewnętrznych użytkowników (ekspertów, rodziców) oraz oczywiście – uczestników zajęć, czyli uczniów. Każda z tych grup dysponuje osobnymi zakresami uprawnień, które odzwierciedlają wykonywane przez nią zadania. Role te mogą łączyć się ze sobą, np. nauczyciel może nie tylko prowadzić zajęcia, lecz również być twórcą treści oraz administratorem obszaru tematycznego.

Monitorowanie działania infrastruktury projektu, zarządzanie nią, prowadzenie szkoleń i pomoc administratorom jednostek lokalnych to główne zadania superadministratorów chmury obliczeniowej z CPD. To właśnie z nimi w przypadku bardziej skomplikowanych problemów kontaktują się administratorzy jednostek lokalnych, którzy zostali wcześniej przeszkoleni (w ramach projektu). W każdej ze szkół została wyznaczona przynajmniej jedna taka osoba.

System e-usług MChE obejmuje kilka podsystemów: bezpiecznego dostępu i komunikacji; monitorowania aktywności edukacyjnej; tworzenia i udostępniania treści; komunikacji interaktywnej (przekaz audiowizualny, współdzielone tablice, środowisko pracy grupowej, czat); z arządzania tożsamością i prawami dostępu oraz zarządzania zasobami. Za obsługę tych elementów odpowiada zespół superadministratorów CPD.

[...]

Autorka jest dziennikarką specjalizującą się w zagadnieniach IT.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma. Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.
 
 

Polecamy

Biblioteka Informacja Publiczna

Specjalistyczne publikacje książkowe dla pracowników administracji publicznej

więcej