Miesięcznik informatyków i menedżerów IT sektora publicznego

Marcin Lisiecki

Szybki kawałek krzemu

Procesor (CPU) to jeden z najważniejszych podzespołów każdego komputera. Ten niewielki element zarządza pracą całej maszyny i to głównie od niego zależy wydajność stacji roboczej czy laptopa. Zakup procesora trzeba dobrze przemyśleć.

Wybór jednostki centralnej to kluczowa decyzja przed zakupem nowego komputera. Dopiero gdy już zdecydujemy się na odpowiadający naszym potrzebom model procesora, należy dopasować do niego płytę z kompatybilną podstawką (so­cket) i chipsetem oraz pożądanymi przez nas właściwościami, takimi jak gniazdo M.2, optymalna liczba portów USB i slotów PCI-E czy zintegrowana łączność bezprzewodowa. Jeśli najpierw zakupimy płytę główną, wówczas zostaniemy ograniczeni do najczęściej kilkunastu modeli procesorów danej generacji i producenta. Z czasem może pojawić się aktualizacja BIOS-u i mikrokodu, która wprowadzi obsługę dodatkowych jednostek (procesorów), ale przecież nie będziemy na nią cierpliwie czekać i wymieniać układu na wydajniejszy po jakimś bliżej nieokreślonym czasie.

Z pozoru wybór procesora ułatwia nam obecność w zasadzie tylko dwóch producentów, czyli firm Intel i AMD. Schody zaczynają się, gdy natrafimy na ogrom różnych modeli, generacji czy specjalnych oznaczeń tych układów. Co więcej, nawet jeśli procesor pasuje do danego gniazda, wcale nie oznacza to, że będzie on współpracował z każdą wyposażoną w nie płytą główną. Osoby, które nie obserwują na bieżąco rynku CPU, mogą łatwo się pogubić w procesorowych niuansach. Przykładowo układ Core i5 3.0 GHz może znacząco różnić się od innego modelu Core i5 o takim samym lub podobnym taktowaniu, ale pochodzącym z innej generacji lub oznaczonym jednym z kilku tajemniczych symboli, np. „K” lub „F”.

Najważniejsze cechy procesorów

Przy wyborze procesora warto zwrócić uwagę na zapisane w jego specyfikacji dane. Ogólnie rzecz biorąc, najlepiej kupować jednostki należące do jednej z najnowszych generacji, o których wcześniej wspomnieliśmy. Można przyjąć, że taki sam typ procesora, o identycznym lub zbliżonym taktowaniu będzie średnio o około kilka lub nawet kilkadziesiąt procent wydajniejszy w wypadku modeli wyższej generacji. Jeśli do jego wykonania użyto lepszego procesu technologicznego, tzw. litografii (podawanej w nanometrach), to dodatkowo możemy liczyć na niższy pobór energii i mniejsze wydzielanie ciepła. Jedną z najważniejszych cech jednostek centralnych jest liczba rdzeni i wątków. Najprościej mówiąc, im ich jest więcej, tym lepiej, ale należy pamiętać, że o wydajności decyduje także sama architektura tych układów. Istotne jest również oprogramowanie, którego będziemy używać. Nie każda aplikacja wykorzysta potencjał 8 czy 12 rdzeni, nie wspominając o większej ich liczbie.

Rodzina Intela

Układy tej firmy podzielone są na serie oznaczone nazwami: Core, Pentium i Celeron. Należy jednak pamiętać, że te same nazwy mogą dotyczyć różnych generacji tych układów, a także odmiennej architektury. Aktualnie najczęściej w sprzedaży dostępne są jednostki z „8” i „9” generacji (np. architektura Coffee Lake), choć oczywiście znajdziemy też starsze modele.

Najwydajniejsze dziś procesory to seria Core i9. Wcześniej nie była ona przeznaczona na rynek konsumencki, a jedynie do profesjonalnych zastosowań. W serii Core i9 króluje procesor, który ze względu na zaporową cenę (ok. 9000 zł) przeznaczony jest raczej dla entuzjastów i miłośników podkręcania. Mowa o jednostce Intel Core i9-9980XE Extreme Edition o taktowaniu 3.0 GHz. Ma ona aż 18 rdzeni (36 wątków logicznych) i 24,75 MB pamięci podręcznej. Bardziej dostępny jest model i9-9900K z odblokowanym mnożnikiem (8 rdzeni/16 wątków) za nieco ponad 2000 zł. Taki układ sprawdzi się w profesjonalnych stacjach roboczych, gdzie wysoka wydajność jest priorytetem. Przyjrzyjmy się jednak całej gamie procesorów Intela i ich typowemu zastosowaniu. Praktycznie wszystkie dziś dostępne jednostki tego producenta korzystają z podstawki LGA1151, rzadziej spotykana jest LGA2066 (np. w przypadku wspomnianego Core i9-9980XE).

  • Intel Core i9 – seria przeznaczona dla użytkowników wymagających najwyższej wydajności bez kompromisów. Zbudowane z jej wykorzystaniem komputery świetnie sprawdzą się w takich zastosowaniach, jak tworzenie grafiki 3D, edycja filmów, streaming wideo w wysokiej rozdzielczości czy DTP.
  • Intel Core i7 – te układy przez długi czas były oferowane jako najwydajniejsze procesory na rynku konsumenckim. Jest to seria bardzo zróżnicowana, tak aby każdy mógł dopasować odpowiedni model dla swoich potrzeb. Najnowsze układy mają 8, a nawet 10 rdzeni, co zapewnia wystarczającą moc obliczeniową w prawie każdym zastosowaniu.
  • Intel Core i5 – bardzo popularne i lubiane przez użytkowników procesory ze względu na świetny stosunek ceny do oferowanej wydajności. W tym segmencie układy mają najczęściej 4 lub 6 rdzeni – warto zwrócić uwagę, że często obsługują tyle samo wątków logicznych (brak technologii Hyper Threading; HT). Świetnie sprawdzą się w realizacji bardziej zaawansowanych zadań biurowych, podczas mniej skomplikowanej obróbki grafiki lub do odtwarzania multimediów.
  • Intel Core i3 – w tym przypadku mamy do czynienia z procesorami do mniej wymagających zadań, choć nie są to jeszcze jednostki stricte budżetowe. W najnowszych układach nie znajdziemy obsługi HT, a najwyższy model ma do dyspozycji 4 rdzenie. To idealne procesory do obsługi poczty, przeglądania internetu czy płynnej pracy z pakietami biurowymi. Poradzą sobie również z odtwarzaniem multimediów, także tych w bardzo wysokiej jakości (np. 4K).
  • Intel Pentium – ta marka funkcjonuje na rynku już od bardzo dawna, obecnie należy do segmentu budżetowego+. Wcześniej procesory z tej serii były oznaczane symbolami G, D, N oraz J, natomiast dziś spotkać można dwie najnowsze odmiany, czyli Gold (2 rdzenie) i Silver (4 rdzenie). Są to tanie układy, których cena rzadko przekracza 500 zł. Procesory Silver to jednostki niskonapięciowe o zmniejszonej przez to wydajności. Ciekawostką w tej klasie jest układ G4560 oferujący obsługę HT.
  • Intel Celeron – to najtańsze i najmniej wydajne układy zalecane jedynie do podstawowych prac biurowych (edycja tekstów, drukowanie dokumentów itp.). Oznaczone są symbolami G (najwydajniejsze), J (niski pobór energii) oraz N (układy do zastosowań mobilnych). Zaletą serii Celeron jest bardzo niska cena oscylująca w okolicach 200 zł.

Warto dodać, że na rynku dostępne są też procesory do specyficznych zastosowań, np. w serwerach czy wyspecjalizowanych stacjach roboczych. Są to m.in. układy z serii Xeon, Itanium oraz Quark. W przeglądzie skupiliśmy się na układach typu desktop, ponieważ wersje mobilne przeznaczone dla laptopów należą do tych samych generacji i mają takie same architektury i nazwy serii, np. Core i7. Są to najczęściej układy mniej wydajne, za to dbające o dłuższy czas pracy na baterii.

[...]

Autor jest niezależnym dziennikarzem publikującym w magazynach komputerowych. Ma zawodowe doświadczenie w testowaniu sprzętu i oprogramowania komputerowego.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma. Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.
 
 

Polecamy

Biblioteka Informacja Publiczna

Specjalistyczne publikacje książkowe dla pracowników administracji publicznej

więcej